Bethlehem Kudumba Unit: ജസ്റ്റിൻ പോകുമ്പോൾ ബൈജു അവിടെത്തന്നെ നിൽക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ലളിതമായി പറഞ്ഞുപോകുന്ന, പ്രേക്ഷകർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ബന്ധപ്പെടാനാകുന്ന കഥയാണ് Bethlehem Kudumba Unit എന്ന സിനിമയെ അടുത്തകാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മലയാളം ഹിറ്റുകളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിയത്. സിനിമയെക്കുറിച്ച് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും ഏറെ ചർച്ചകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സിനിമയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വശം വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച ചില സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റുകളാകട്ടെ, സിനിമയിലെ വിശ്വസനീയമല്ലാത്ത ഘടകങ്ങളിലൊന്നായാണ് അതിനെ വിലയിരുത്തിയത്.

സിനിമയുടെ ക്ലൈമാക്സിൽ ജസ്റ്റിൻ (നിവിൻ പോളി) ആഷ്‌ലിയോട് (മമിത ബൈജു) അവളോടൊപ്പം അയർലൻഡിലേക്ക് പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നുണ്ട്. അതുവരെ നമ്മൾ കണ്ട ജസ്റ്റിനെ വച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ഈ ചോദ്യം അൽപ്പം അപ്രതീക്ഷിതമായി തോന്നാം. സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായ ഒരാളായാണ് അതുവരെ അയാൾ നമുക്ക് മുന്നിൽ വരുന്നത്. ഫലത്തിൽ ബെത്‌ലഹേം കുടുംബത്തിന്റെ താങ്ങായി അയാൾ മാറിയിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ളവരെല്ലാം ആ സ്ഥാനം അംഗീകരിക്കുകയും അയാളെ സ്നേഹിക്കുകയും ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ, എന്തിനാണ് അയാൾ ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അപരിചിതമായൊരു രാജ്യത്തേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിക്കുന്നത്? അയാൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെയൊരു ജീവിതം തെരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് ഈ തീരുമാനവും കുറച്ചുകൂടി വ്യക്തമാകുന്നത്.

ജസ്റ്റിന്റെ ഈ ജീവിതരീതി മറ്റൊരു മലയാള സിനിമയിലെ കഥാപാത്രത്തെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു—Rakshadhikari Baiju Oppuവിലെ ബിജു മേനോൻ അവതരിപ്പിച്ച ബൈജുവിനെ. ചെറിയൊരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായും നാട്ടിലെ കലാ-കായിക ക്ലബ്ബിന്റെ സജീവ സാന്നിധ്യമായും സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായാണ് മധ്യവയസ്കനായ ബൈജുവിനെ സിനിമ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. സുഹൃത്തുക്കളെല്ലാം മെച്ചപ്പെട്ട അവസരങ്ങൾ തേടി നാടുവിടുമ്പോഴും ബൈജു അവിടെത്തന്നെ തുടരുന്നു. ചെറുപ്പക്കാരോടൊപ്പം ക്രിക്കറ്റ് കളിച്ചും നാട്ടിലെ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടും അയാൾ ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നു. സുഹൃത്തുക്കൾ നാട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, ചുറ്റുമുള്ള പ്രശ്നങ്ങളൊന്നും ബാധിക്കാത്ത ബൈജുവിന്റെ ശാന്തമായ ജീവിതത്തോട് അവർക്ക് ഒരുതരം അസൂയ തോന്നുന്നതായും കാണാം.

Bethlehem Kudumba Unitലെ ജസ്റ്റിനിലും ഇതുപോലൊരു ഭാവം കാണാം. പക്ഷേ, പിന്നീട് അയാൾ ആഷ്‌ലിയോടൊപ്പം അയർലൻഡിലേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. സിനിമയിൽ അതുവരെ കണ്ട കാര്യങ്ങളുമായി വലിയ ബന്ധമില്ലാത്ത, പെട്ടെന്ന് എടുത്ത ഒരു തീരുമാനമായി ഇത് തോന്നാം. എന്നാൽ കുറച്ചുകൂടി ശ്രദ്ധിച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ജസ്റ്റിൻ ബൈജുവിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തനാണെന്ന് മനസ്സിലാകും. ബൈജു സ്വാഭാവികമായി അങ്ങനെയുള്ള ഒരാളാണ്. ജസ്റ്റിനാകട്ടെ, തന്റെ ദുരന്തപൂർണമായ ഭൂതകാലമാണ് അയാളെ ഇന്നത്തെ മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റിയത്.

ജീന മരിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവളോടൊപ്പമുള്ള ജസ്റ്റിന്റെ ജീവിതം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ, ഇപ്പോൾ ആഷ്‌ലിയോടൊപ്പം അയാൾ സ്വപ്നം കാണുന്ന ജീവിതത്തിന് സമാനമായ ഒന്നായിരിക്കാം അത്. ജസ്റ്റിൻ ഇപ്പോഴുള്ള ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായിരുന്നു. എന്നാൽ, ആ ജീവിതം ജീനയുടെ നഷ്ടത്തെ അതിജീവിക്കാനുള്ള അയാളുടെ ഒരു വഴിയുമായിരുന്നു. അവളുടെ കുഴിമാടത്തിൽ അയാൾ പതിവായി പോകുന്നതും ഇതിന്റെ സൂചനയാണ്. ആഷ്‌ലിയുടെ വരവാണ് ആ ജീവിതത്തിൽ ഒരു വിള്ളൽ വീഴ്ത്തുന്നത്. ഇതുവരെ അടച്ചുവെച്ചിരുന്ന ഒരു വാതിൽ തുറന്ന്, ആ നഷ്ടത്തിനപ്പുറത്തേക്കും ഒരു ജീവിതം സാധ്യമാണെന്ന് അവൾ അയാൾക്ക് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. എന്നിട്ടും ജസ്റ്റിന് മടിയുണ്ട്. ആഷ്‌ലിക്ക് അയാളെ ആവശ്യമുള്ള പല സന്ദർഭങ്ങളിലും, സാമ്പത്തികമായി താൻ സഹായിച്ചുപോരുന്ന സഹോദരന്റെ കാര്യങ്ങളിലാണ് അയാൾ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത്.

ഒടുവിൽ, ആഷ്‌ലിയെ അവളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചപ്പോഴും, ജസ്റ്റിൻ ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. തന്റെ ജീവിതവുമായി മുന്നോട്ടുപോകാൻ അയാൾ അവളോട് പറയുന്നു. എന്നാൽ ജസ്റ്റിൻ സ്വയം മുന്നോട്ടുപോകുന്നില്ല. സഹോദരന്റെ വിവാഹച്ചടങ്ങിനിടയിൽ അവർ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ, അവളുടെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ മാറി അവൾ തിരിച്ചുവരാനുള്ള സമയം നൽകുകയായിരുന്നു താനെന്ന് ജസ്റ്റിൻ പറയുന്നു. അവളെ കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ ആ വേദന ഒരിക്കൽക്കൂടി അനുഭവിക്കേണ്ടിവരില്ലെന്ന പ്രതീക്ഷയും അയാൾക്കുണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. ഒടുവിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രയാകാൻ ആഷ്‌ലിക്ക് കഴിയുകയും അവൾ അയാളുടെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, പഴയ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടന്ന് പുതിയൊരു ജീവിതത്തിലേക്ക് നീങ്ങാൻ ജസ്റ്റിനും തയ്യാറാകുന്നു.

ഇതാണ് മനഃശാസ്ത്രപരമായി ജസ്റ്റിനെ ബൈജുവിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിർത്തുന്നത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉപകാരപ്പെടുകയും തനിക്ക് അർത്ഥവത്തായി തോന്നുകയും ചെയ്യുന്ന, അധികം അസ്വസ്ഥതകളില്ലാത്ത ഒരു ജീവിതത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി സന്തുഷ്ടനാണ് ബൈജു. ജസ്റ്റിനാകട്ടെ, തന്റെ വേദനയെ നേരിടാൻ കണ്ടെത്തിയ വഴിയായിരുന്നു കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ആ സ്ഥാനം. അയാൾക്കുപോലും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ആഷ്‌ലി വരുന്നതുവരെ. താൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം കെട്ടിപ്പടുത്ത ആ ജീവിതത്തിനപ്പുറത്തേക്കും മറ്റൊരു ജീവിതം സാധ്യമാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ അവളുടെ വരവ് ജസ്റ്റിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Satantango: കുതിരയീച്ചകളുടെ അവസാനമില്ലാത്ത നൃത്തം

ലാസ്ലോ ക്രാസ്നഹോർകായിക്ക് 2025-ലെ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചപ്പോഴാണ് ഞാൻ ആദ്യമായി Satantango വായിക്കുന്നത്. അന്ന് അതിനെക്കുറിച്ച് എഴുതാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഒരു ചെറിയ ലേഖനത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര സാന്ദ്രവും അതേസമയം അത്രയേറെ മികവുറ്റതുമായ ഒരു നോവലായി അത് എനിക്ക് തോന്നി. എന്നാൽ അടുത്തിടെ വീണ്ടും വായിച്ചപ്പോൾ, ഈ നോവലിൽ എന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി—മനുഷ്യരുടെ പെരുമാറ്റത്തെ യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവുമില്ലാതെ നോക്കിക്കാണുന്ന അതിന്റെ രീതി.

Satantango എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ‘പിശാചിന്റെ നൃത്തം’ എന്നാണ്. ടാംഗോയുടെ ചുവടുകളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നതാണ് നോവലിന്റെ ഘടന. രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായാണ് നോവൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആദ്യഭാഗത്ത് അധ്യായങ്ങൾ ഒന്ന് മുതൽ ആറ് വരെ മുന്നേറുന്നു. ഓരോ അധ്യായവും ദീർഘവും വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞതുമായ വാക്യങ്ങളാൽ തീർന്ന ഒരൊറ്റ ഖണ്ഡികയാണ്. രണ്ടാം ഭാഗത്ത് ഇതേ ക്രമം തിരിച്ചുവരുന്നു—ആറിൽ തുടങ്ങി ഒന്നിൽ അവസാനിക്കുന്നു. നോവൽ അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ഘടന വെറുമൊരു ശൈലീപരമായ കൗതുകമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നത്. കഥയിലും അതിന്റെ പ്രമേയത്തിലും ഉള്ള ആവർത്തനവും ചാക്രികതയും തന്നെയാണ് ഈ ഘടനയിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നത്.

സമയത്തെയും കഥ പറയുന്ന രീതിയെയും കൊണ്ടും ക്രാസ്നഹോർകായ് നമ്മെ വഴിതെറ്റിക്കുന്നുണ്ട്. തുടർച്ചയായ അധ്യായങ്ങളിൽ കഥ ചിലപ്പോൾ അല്പം പിന്നിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കും. എന്നാൽ അത് എപ്പോഴാണെന്ന് എഴുത്തുകാരൻ കൃത്യമായി പറഞ്ഞുതരില്ല. അതുകൊണ്ട് സംഭവങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള തുടർച്ചയെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് ചെറിയൊരു ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകും. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞാണ് കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും തെളിഞ്ഞുവരുന്നത്.

കഥ പറയുന്ന ശബ്ദം ഒരിക്കലും കഥാപാത്രങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നില്ല. ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെയാണ് നമ്മൾ കടന്നുപോകുന്നതെങ്കിൽ, അയാളുടെ ചിന്തകളോടും വികാരങ്ങളോടും വളരെ അടുത്താണ് ആഖ്യാനം. അടുത്ത നിമിഷം ശ്രദ്ധ മറ്റൊരു കഥാപാത്രത്തിലേക്ക് മാറുമ്പോഴും ആ അടുപ്പം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കാര്യങ്ങൾ നേരിട്ട് നമ്മുടെ മുന്നിൽ സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. നോവലിന്റെ ഭാഷയ്ക്ക് ഇത്രയേറെ സാന്ദ്രത വരാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

മറ്റൊരു കാരണം എഴുത്തുകാരൻ നൽകുന്ന വിശദാംശങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മതയാണ്. തീക്ഷ്ണവും ദൃശ്യസമ്പന്നവുമായ ഭാഷയുടെ സഹായത്തോടെ, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ ചിന്തകൾ പോലും അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അവയിൽ ഒന്നുപോലും അനാവശ്യമാണെന്ന് തോന്നില്ല. ഓരോ ചിന്തയും ആ കഥാപാത്രത്തെക്കുറിച്ചും അയാൾ നിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചും കുറച്ചുകൂടി നമ്മെ മനസ്സിലാക്കിക്കുന്നു. ബെല താറിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരം ഏകദേശം ഏഴ് മണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതിൽ അതിശയിക്കാനില്ല.

ഉദാഹരണത്തിന്, ദൂരെനിന്ന് കേൾക്കുന്ന മണിയൊച്ചയെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥാപാത്രത്തിന് തോന്നുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:

«“തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അനുഭവിച്ച ദുരിതങ്ങൾക്കും വിധി തനിക്കുമേൽ ചുമത്തിയ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കുമുള്ള ഒരു പ്രതിഫലമായിരുന്നു ആ മണിയൊച്ചയെന്ന് അയാൾക്ക് തോന്നി. ഇത്രയും കാലം പിടിച്ചുനിന്നതിനുള്ള അർഹമായ പ്രതിഫലവും അതുതന്നെയായിരുന്നു.”»

മറ്റൊരിടത്ത് കുതിരയീച്ചകളുടെ പെരുമാറ്റത്തെ എഴുത്തുകാരൻ ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു:

«“ശരത്കാലത്തെ കുതിരയീച്ചകൾ പൊട്ടിപ്പോയ വിളക്കുകുടിനു ചുറ്റും മൂളിപ്പറന്നു. അതിന്റെ ദുർബലമായ വെളിച്ചത്തിൽ അവ മന്ദമായി എട്ടിന്റെ ആകൃതികൾ വരച്ചു. ഇടയ്ക്കിടെ വൃത്തികെട്ട പോർസലീനിൽ ചെന്നിടിച്ച് താഴേക്ക് തെറിച്ചുവീണെങ്കിലും, ഓരോ തവണയും വീണ്ടും തങ്ങൾ തന്നെ തീർത്ത ആ ആകർഷണവലയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. വിളക്ക് അണയുന്നതുവരെ, ഇടുങ്ങിയ ഒരു വട്ടത്തിനുള്ളിൽ, ആ അവസാനമില്ലാത്ത ചുറ്റിപ്പറക്കൽ തുടർന്നു.”»

നോവലിലെ ഓരോ കഥാപാത്രത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു രൂപകമായി ഈ കുതിരയീച്ചകളുടെ ചുറ്റിപ്പറക്കൽ മാറുന്നു. അവർ ഒരേ തെറ്റുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. യാഥാർഥ്യവുമായി കൂട്ടിയിടിച്ചാലും അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ദിശ മാറുന്നില്ല. സ്വന്തം തെറ്റിദ്ധാരണകളിലും പ്രതീക്ഷകളിലും വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് അവർ അതേ വഴിയിലൂടെ വീണ്ടും നടക്കുന്നു. വ്യക്തമായ സത്യങ്ങളെപ്പോലും കാണാതെ പോകാൻ മനുഷ്യരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആത്മവഞ്ചനയും വിഡ്ഢിത്തവുമാണ് നോവൽ ഇതിലൂടെ പരിശോധിക്കുന്നത്.

തകർന്നുപോയ ഒരു എസ്റ്റേറ്റാണ് നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലം. അവിടെ ഒരു ഡസനോളം ആളുകൾ മാത്രമാണ് അവശേഷിക്കുന്നത്. കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഴിയുമ്പോഴും അവിടെനിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകാൻ അവർ ഭയപ്പെടുന്നു. മരിച്ചുപോയെന്ന് അവർ കരുതിയിരുന്ന Irimias തിരിച്ചെത്തുന്നുവെന്ന വാർത്ത അവർക്കിടയിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനെത്തുന്ന ഒരാളായാണ് അവർ അയാളെ കാണുന്നത്. എന്നാൽ Irimias-ന് മറ്റൊരു ഉദ്ദേശ്യമുണ്ട്—വ്യാജ വാഗ്ദാനങ്ങളിലൂടെ അവരെ വിശ്വസിപ്പിച്ച് സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കായി അവരെ ഉപയോഗിക്കുക.

Satantango കഥാപാത്രങ്ങളോട് യാതൊരു ദയയും കാണിക്കാത്ത ഒരു ക്രൂരമായ നോവലാണ്. അവരുടെ സാഹചര്യങ്ങൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ ഓരോരുത്തരോടും നമുക്ക് സഹതാപം തോന്നാം. എന്നാൽ അവരുടെ അശ്രദ്ധയും എടുത്തുചാട്ടങ്ങളും ആത്മവഞ്ചനയും മറ്റുള്ളവരോടുള്ള കടുത്ത അവഗണനയും കാണുമ്പോൾ, അത്തരമൊരു സഹതാപം തോന്നാനുള്ള അവസരം പോലും എഴുത്തുകാരൻ നമ്മിൽനിന്ന് എടുത്തുകളയുന്നു.

ഇതിന് ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ് Esti. അച്ഛനില്ലാത്ത, രോഗിയായ ഒരു ചെറിയ പെൺകുട്ടിയാണ് അവൾ. വീട്ടിലുള്ളവർ അവളെ അവഗണിക്കുന്നു; സഹോദരൻ അവളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു. അവളുടെ കൈവശമുള്ള തുച്ഛമായ സമ്പാദ്യം പോലും അയാൾ തട്ടിയെടുക്കുന്നു. അവളോട് സഹതാപം തോന്നുക സ്വാഭാവികമാണ്.

എന്നാൽ തന്നിൽ വിശ്വാസമർപ്പിച്ച് കഴിയുന്ന, തീർത്തും നിസ്സഹായമായ ഒരു പൂച്ചക്കുഞ്ഞിനെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിച്ച് കൊല്ലുന്നത് അവളാണ്. നോവലിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ പ്രവൃത്തിയാണത്. പിന്നീട് അവളുടെ ദാരുണമായ മരണത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന ഈ സംഭവം കഥയുടെ വൈകാരിക കേന്ദ്രമായി മാറുന്നു. അതേസമയം, എസ്റ്റേറ്റിലെ മറ്റുള്ളവർ ജീർണിച്ചുപോയ ഒരു ബാറിൽ മദ്യപിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും കഴിയുകയാണ്. തങ്ങൾ ജീവിക്കുന്ന ലോകം തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന യാഥാർഥ്യം അവർക്കൊട്ടും ബാധിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ, നോവലിന്റെ കേന്ദ്രരൂപകമായ നൃത്തം അവിടെ ഒരു പരിഹാസ്യമായ കാഴ്ചയായി മാറുന്നു.

Irimias-നായി ഗ്രാമവാസികൾ ബാറിൽ കാത്തിരിക്കുന്ന രംഗം Samuel Beckett-ന്റെ Waiting for Godot എന്ന നാടകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കും. അവിടെയും കഥാപാത്രങ്ങൾ തങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനെത്തുമെന്ന് കരുതുന്ന Godot-നായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ രണ്ട് കൃതികളിലെയും ഈ കാത്തിരിപ്പിന്റെ സ്വഭാവം ഒന്നല്ല. Beckett-ന്റെ നാടകത്തിൽ അതിന് ദാർശനികവും ആത്മീയവുമായ പല തലങ്ങളുണ്ട്. Satantangoയിൽ, മറിച്ച്, കാത്തിരിപ്പ് മനുഷ്യരുടെ പരുക്കൻ സ്വഭാവത്തിന്റെയും നിസ്സംഗതയുടെയും പ്രകടനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ രംഗത്തിന് ഒരുതരം പരിഹാസത്തിന്റെ ഭാവമുണ്ട്.

നോവലിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഒരു ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിന്റെ സ്വരം കാണാം. എന്നാൽ Esti-യുടെ കഥ അതിനെ വെറുമൊരു ആക്ഷേപഹാസ്യമായി ചുരുക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല. അതേസമയം, അധികാരികളുമായി Irimias നടത്തുന്ന ഇടപെടലുകൾ Kafka-യുടെ The Castle ഓർമിപ്പിക്കുന്നു—അതിലും കൂടുതൽ ഹാസ്യം കലർന്ന ഒരു രൂപത്തിൽ.

നോവലിൽ ഒരു ഡോക്ടറുമുണ്ട്. തന്റെ തൊഴിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സമൂഹത്തെ നിരീക്ഷിക്കുകയും അതിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ. എന്നാൽ അയാൾ ഒരിക്കലും ആ മനുഷ്യരുടെ ഇടയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നില്ല. ജനലിനരികിലിരുന്ന് ചുറ്റുപാടുകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് അയാളുടെ പതിവ്.

എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം അയാൾക്ക് കാണാതെ പോകുന്നു—ഗ്രാമവാസികൾ അവിടെനിന്ന് കൂട്ടത്തോടെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നത്. ഗ്രാമം ഇപ്പോഴും പഴയപടി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നാണ് അയാൾ കരുതുന്നത്.

സമൂഹത്തിൽനിന്ന് അകന്നുനിന്നുകൊണ്ട് അതിനെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ബുദ്ധിജീവികളുടെ പരാജയത്തിന്റെ ഒരു പ്രതീകമായി ഈ കഥാപാത്രത്തെ കാണാം. വളരെ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യങ്ങൾ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ മുന്നിൽ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വലിയ മാറ്റം കാണാതെ പോകുന്നു. വിശദാംശങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, വലിയ ചിത്രം അവർക്ക് നഷ്ടമാകുന്നു.

നോവലിന്റെ അവസാനത്തോടെ ക്രാസ്നഹോർകായ് മറ്റൊരു കൗതുകകരമായ സാധ്യത കൂടി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. നാം ഇതുവരെ വായിച്ചതെല്ലാം ഒരുപക്ഷേ ആ ഡോക്ടറുടെ ഭാവനയിൽനിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതായിരിക്കാം. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, അതുവരെ നാം വായിച്ച കാര്യങ്ങളുടെയെല്ലാം വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യംചെയ്യുന്ന ഒരു മെറ്റാഫിക്ഷണൽ മാനം നോവലിന് ലഭിക്കുന്നു.

ഹംഗറിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലാണ് ഈ നോവൽ എഴുതപ്പെട്ടത്. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സ്വാർത്ഥതയും അത്യാഗ്രഹവും നിസ്സംഗതയും അതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ആ പ്രത്യേക പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന കൃതിയല്ല ഇത്. അധികാരത്തിന്റെ ദുരുപയോഗം, മനുഷ്യന്റെ സ്വാർത്ഥത, മുന്നിലുള്ള യാഥാർഥ്യത്തെ നിരന്തരം തെറ്റായി വായിക്കുന്ന നമ്മുടെ പ്രവണത—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ ഒരു സാർവലൗകികമായ ആക്ഷേപഹാസ്യമായും Satantangoയെ വായിക്കാം.

വിളക്കുകുടിനു ചുറ്റും അർത്ഥമില്ലാത്തതുപോലെ വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്ന കുതിരയീച്ചകളെപ്പോലെ, ക്രാസ്നഹോർകായിയുടെ കഥാപാത്രങ്ങളും അവർ സ്വയം തീർത്ത വഴികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. യാഥാർഥ്യവുമായി ഇടയ്ക്കിടെ കൂട്ടിയിടിച്ചിട്ടും അവർ ദിശ മാറ്റുന്നില്ല.

Satantango മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ ഇരുണ്ടൊരു ചിത്രമാണ്—പ്രത്യേകിച്ച്, സ്വന്തം ആത്മവഞ്ചനയിൽ വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാൻ മനുഷ്യനുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവിന്റെ.

Driving Short Distances by Joff Winterhart: ഏകാകികളുടെ ദിനചര്യകൾ

ഇരുപത്തിയേഴുകാരനായ സാം അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയപ്പോഴാണ് കീത്ത് നട്ട് അയാൾക്ക് ഒരു ജോലി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിലെ തന്റെ പതിവ് ബിസിനസ് സന്ദർശനങ്ങളിൽ കീത്തിനൊപ്പം സാം പോകാൻ തുടങ്ങുന്നു. അങ്ങനെ ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നതിനിടെ, ഒരുമിച്ചുള്ള യാത്രകളും ഒരേപോലെയുള്ള ദിനചര്യയും അവർക്കിടയിൽ പതിയെ ഒരു അടുപ്പം വളർത്തുന്നു. അതിനിടയിൽ സാം പുതിയ ആളുകളെ പരിചയപ്പെടുകയും പലതരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചെന്നുപെടുകയും കീത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ചില രഹസ്യങ്ങൾ പതിയെ തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരനും ചിത്രകാരനുമായ ജോഫ് വിന്റർഹാർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ആദ്യ ഗ്രാഫിക് നോവലായ Days of the Bagnold Summer-ന് പിന്നാലെ 2017-ൽ ബ്രിട്ടനിലെ ജോനാഥൻ കേപ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതിയാണ് Driving Short Distances. അധികം ഒച്ചപ്പാടുകളൊന്നുമില്ലാതെ, വളരെ പതിഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ കഥ പറയുന്ന ഈ ഗ്രാഫിക് നോവൽ കൂട്ടായ്മ, മധ്യവയസ്സിലെ പ്രതിസന്ധി, ഏകാന്തത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലേക്കാണ് കടന്നുചെല്ലുന്നത്. അതിലെ രണ്ട് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ—ചെറുപ്പക്കാരനായ സാം, പ്രായം ചെന്ന കീത്ത്—പരസ്പരം തീർത്തും വ്യത്യസ്തരാണ്. ജീവിതത്തിൽ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ ഉഴലുന്നവനാണ് സാം. തനിക്ക് ചുറ്റും സൃഷ്ടിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന സ്വന്തം പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില ധാരണകളിൽ വിശ്വസിച്ചാണ് കീത്ത് ജീവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, പുറമേ ഇത്ര വ്യത്യസ്തരായിട്ടും, ഉള്ളിൽ ഇരുവരും നേരിടുന്നത് ഏറെക്കുറെ ഒരേ പ്രശ്നങ്ങളാണ്.

സാമിന്റെ കണ്ണുകളിലൂടെയാണ് നാം കഥയെ കാണുന്നത്. മനുഷ്യരുമായുള്ള ഇടപെടലുകളോടുള്ള അവന്റെ നിസ്സംഗതയും അകൽച്ചയും അതുവഴി വളരെ അടുത്തറിയാൻ കഴിയുന്നു. സാമിന്റെ സ്വഭാവത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന തരത്തിലാണ് കഥയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്—ശാന്തമായി, പതുക്കെ, അധികം വിശദീകരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ. കീത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള കാര്യങ്ങളും സാം നമുക്ക് നേരിട്ട് പറഞ്ഞുതരുന്നില്ല. അയാൾ കാണുന്ന കാര്യങ്ങളിലും ശ്രദ്ധിക്കുന്ന ചെറിയ വിശദാംശങ്ങളിലും സംഭാഷണങ്ങളിലുമൊക്കെയായി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൂചനകളിൽ നിന്നാണ് നാം കീത്തിനെ പതിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.

കഥയിൽ വലിയ സംഭവവികാസങ്ങളോ നാടകീയമായ വഴിത്തിരിവുകളോ ഇല്ല. ചെറിയ സംഭവങ്ങളും നിസ്സാരമെന്ന് തോന്നുന്ന സംഭാഷണങ്ങളും ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ചെറിയ വെളിപ്പെടുത്തലുകളുമാണ് കഥയെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നത്. പക്ഷേ, അതാണ് ഈ കൃതിയുടെ പ്രത്യേകതയും. സാം-കീത്ത് ബന്ധത്തെ പതിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ആ ദിനചര്യയുടെ പ്രാധാന്യം അങ്ങനെ നമുക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.

Driving Short Distances-ലെ ചിത്രങ്ങൾ വളരെ ലളിതവും വൃത്തിയുള്ളതുമാണ്. ധാരാളം ഒഴിഞ്ഞ ഇടങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. പശ്ചാത്തലങ്ങൾക്ക് അധികം പ്രാധാന്യം നൽകാത്തതിനാൽ ശ്രദ്ധ സ്വാഭാവികമായി കഥാപാത്രങ്ങളിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്—അവരുടെ മുഖങ്ങളിലേക്കും ഭാവമാറ്റങ്ങളിലേക്കും പെരുമാറ്റത്തിലേക്കും. അതിനാൽ, കഥയിലെ സംഭവവികാസങ്ങളേക്കാൾ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും അവരുടെ ചെറിയ ചലനങ്ങളും നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനാണ് ഈ കൃതി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതെന്ന് തോന്നും. മുഖഭാവങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ചും സൂക്ഷ്മമായി, എന്നാൽ അതേസമയം വളരെ സ്വാഭാവികമായാണ് വരച്ചിരിക്കുന്നത്.

ചിത്രങ്ങൾക്ക് മിനുക്കമില്ലാത്ത, അല്പം പരുക്കൻ ഭാവമുണ്ട്. അത് കഥയുടെ അടുപ്പമുള്ള സ്വഭാവത്തോട് നന്നായി ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. കൈകൊണ്ട് വരച്ചതുപോലെയുള്ള വാട്ടർകളർ ചിത്രങ്ങളുടെ സ്വാഭാവികതയും കൃതിക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പം നൽകുന്നു. നീലയാണ് ചിത്രങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന നിറം. ഇടയ്ക്കിടെ വരുന്ന തവിട്ടുനിറം പതിവിൽനിന്നുള്ള ചെറിയ മാറ്റങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കീത്തിന്റെ നായയായ ക്ലിയോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ അവളെ തവിട്ടുനിറത്തിലാണ് വരച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്.

സാമിനെയും കീത്തിനെയും ശരീരപ്രകൃതിയിലും സ്വഭാവത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും പരസ്പരം നേർവിപരീതമായാണ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. സാം ഉയരം കൂടിയ, മെലിഞ്ഞ ചെറുപ്പക്കാരനാണ്; കീത്ത് കുറിയതും തടിച്ച ശരീരമുള്ളയാളും. സാം അന്തർമുഖനും നിഷ്ക്രിയനും സ്വന്തം കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും സംശയമുള്ളവനുമാണ്. മറ്റുള്ളവരോട് സംസാരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കേട്ടിരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നയാൾ. കീത്താകട്ടെ, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ സംസാരിക്കുന്ന, പലപ്പോഴും സംഭാഷണത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഒരാളാണ്. ആളുകളുമായി ഇടപഴകാൻ സാം ബുദ്ധിമുട്ടുമ്പോൾ, തനിക്ക് ചുറ്റും ധാരാളം സുഹൃത്തുക്കളുണ്ടെന്ന് കീത്ത് കരുതുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം തനിക്കാണെന്ന ആത്മവിശ്വാസമാണ് കീത്തിനുള്ളത്. സാം ആകട്ടെ, എങ്ങനെയെങ്കിലും ജീവിതത്തിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്.

പക്ഷേ, ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറം ഇരുവരും അടിസ്ഥാനപരമായി ഏകാകികളാണ്.

സാമുമായി ഒരു അടുപ്പം ഉണ്ടാക്കാൻ കീത്ത് ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തിൽ വഴികാട്ടിയായിരുന്ന ഒരാൾ തനിക്ക് നൽകിയതുപോലെ, സാമിനും ഒരു പിതൃസാന്നിധ്യമാകണമെന്നാണ് അയാളുടെ ആഗ്രഹം. കീത്തിന്റെ ബിസിനസ് സന്ദർശനങ്ങൾ പോലും ഒരു അർത്ഥത്തിൽ ആളുകളുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ്. എന്നാൽ, താൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ അന്വേഷിക്കുന്നത് അത്തരമൊരു ബന്ധമാണെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കീത്ത് സ്വയം പോലും തയ്യാറല്ല.

പരസ്പരം മനസ്സുതുറക്കാനും വൈകാരികമായി അടുക്കാനും ഇരുവർക്കും ഒരുപോലെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. പകരം, മണിക്കൂറുകളോളം നീളുന്ന അർത്ഥമില്ലാത്ത, പലപ്പോഴും ഏകപക്ഷീയമായ സംഭാഷണങ്ങളും വിരസമായ ഉച്ചഭക്ഷണ ഇടവേളകളുമാണ് അവർക്കിടയിലെ ബന്ധത്തെ നിലനിർത്തുന്നത്. പലപ്പോഴും കീത്ത് സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും; സാം കേട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും. വലിയൊന്നും പരസ്പരം പറയാനില്ലെങ്കിലും, ആ സമയം അവർ ഒരുമിച്ച് ചെലവഴിക്കുന്നു.

അവരുടെ സ്വകാര്യജീവിതവും അത്ര ഭദ്രമല്ല. സാം അമ്മയിൽനിന്ന് പതിയെ വൈകാരികമായി അകന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. താൻ ഇനി പ്രസക്തനല്ലാതായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണോ എന്ന ചിന്തയോടാണ് കീത്ത് ഉള്ളിൽ പോരാടുന്നത്. തുടങ്ങിവെക്കുന്ന ഒന്നും പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയാത്തതിൽ സാം നിരാശനാണ്. കീത്തിനാകട്ടെ, മറ്റുള്ളവർക്കുമുന്നിൽ താൻ കാണിച്ചുനടക്കുന്ന ആ ആത്മപ്രാധാന്യത്തിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ വലിയ അടിത്തറയൊന്നുമില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് വേദനിപ്പിക്കുന്നത്.

എങ്കിലും, ഒരുമിച്ച് ചെലവഴിക്കുന്ന ആ സമയം ഇരുവർക്കും വെറുതെയാകുന്നില്ല. അതിലൂടെ സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ചില കാര്യങ്ങൾ അവർ തിരിച്ചറിയുന്നു. രണ്ടുപേരും കുറച്ചുകൂടി തിരിച്ചറിവുള്ളവരാകുന്നു; സ്വന്തം ജീവിതത്തിലെ നിരാശകളിൽനിന്ന് എങ്ങനെയെങ്കിലും രക്ഷപ്പെടണമെന്ന ആ തിടുക്കവും അല്പം കുറയുന്നു.

Driving Short Distances പറയുന്നത് ജീവിതത്തിൽ തളർന്നുപോയ, ഏകാകികളായ രണ്ട് മനുഷ്യരുടെ കഥയാണ്. പരസ്പരം കൂടെയുണ്ടെങ്കിലും മനസ്സുതുറന്ന് സംസാരിക്കാൻ കഴിയാത്ത രണ്ട് പേർ. അവർക്കിടയിൽ വലിയൊരു ആത്മബന്ധം വളരുന്നില്ല. അതിന് പകരം, ഒരുമിച്ചുള്ള ആ ദിനചര്യയാണ് അവരെ ചേർത്തുനിർത്തുന്നത്. ഒരേ വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുക, ഒരേ ആളുകളെ കാണുക, ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുക—അങ്ങനെയുള്ള ചെറിയ ശീലങ്ങൾ പതിയെ അവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. സ്വന്തം ദൗർബല്യങ്ങൾ തുറന്നുകാട്ടേണ്ടിവരാതെ പരസ്പരം കൂടെയിരിക്കാനുള്ള ഒരു സുരക്ഷിത ഇടമായി ആ ദിനചര്യ മാറുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ Driving Short Distances ഒരു വിചിത്രമായ അനുഭവമാണ്. അതിൽ തമാശയുണ്ട്, പക്ഷേ അതിന്റെ അടിയിൽ ഒരു വിഷാദവും. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ നമുക്ക് പരിചിതമായ പല നിസ്സാരതകളും നിരാശകളും കാണാം. വലിയ സംഭവങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ, വളരെ പതുക്കെ, രണ്ട് ഏകാകികളായ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് നമ്മളെ അടുപ്പിക്കുന്ന ഈ ഗ്രാഫിക് നോവൽ ഒടുവിൽ പ്രതീക്ഷിച്ചതിലേറെ ഹൃദയസ്പർശിയായി മാറുന്നു.

The Death of Robin Hood: ഇതിഹാസങ്ങൾ പിറക്കുന്നത് എങ്ങനെ

The Death of Robin Hood കാണുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈ സിനിമയുടെ കഥ 2017-ലെ Logan എന്ന സിനിമയുടെ ആവർത്തനമാണെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള ചില നിരൂപണങ്ങൾ ഞാൻ വായിച്ചിരുന്നു. Logan-ൽ ഹ്യൂ ജാക്ക്മാൻ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഒരുകാലത്തെ ഇതിഹാസ കഥാപാത്രത്തെയാണ്—പ്രായം ചെന്ന, തളർന്നുപോയ, പ്രശ്നങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ ഒരാളെ. മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ സംരക്ഷകനും വഴികാട്ടിയുമായി മാറേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥയിലാണ് അയാൾ. The Death of Robin Hood-ന്റെ കഥാസംഗ്രഹം വായിച്ചാലും ഏതാണ്ട് ഇതേ കഥാപരിസരമാണ് കാണാനാകുക.

Logan സൂപ്പർഹീറോ സിനിമകളിൽ കൊണ്ടുവന്ന മാറ്റങ്ങളും, വൂൾവറിനെയും പ്രൊഫസർ എക്സിനെയും സമീപിച്ച രീതിയും എനിക്ക് ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും ഒരു ചോദ്യം ഉയരും: The Death of Robin Hood ആ പഴയ സിനിമയുടെ മറ്റൊരു പതിപ്പ് മാത്രമാണോ?

പുറമേനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, അതെ എന്നു പറയാം. രണ്ട് സിനിമകളുടെയും കഥയിൽ സാമ്യമുണ്ട്. ഒരു പരിധിവരെ കഥ പറയുന്ന രീതിയിലും സമാനതകളുണ്ട്. നേരത്തേ നമുക്ക് പരിചിതമായ ഒരു നായകകഥാപാത്രത്തെ പുതിയൊരു രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് രണ്ടും ചെയ്യുന്നത്. പഴയ കഥകളുടെ സ്വഭാവത്തിൽനിന്നും അവയോടൊപ്പമുള്ള പതിവ് കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽനിന്നും മാറിനിന്ന്, കഥയുടെ വേഗത്തിലും ഘടനയിലും ദൃശ്യഭാഷയിലുമെല്ലാം വ്യത്യസ്തമായ ഒരു അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കാനാണ് രണ്ട് സിനിമകളും ശ്രമിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ കുറച്ചുകൂടി ആഴത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, The Death of Robin Hood Logan-ൽനിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ തലത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. The Northman പോലുള്ള സിനിമകളോടാണ് ഇതിനെ കൂടുതൽ ചേർത്തുവയ്ക്കാൻ എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തിലെ ആദിമമായ, പ്രാകൃതമായ വശങ്ങളിലേക്കാണ് അവയും നോക്കുന്നത്. തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറിവരുന്ന അക്രമവും സ്വന്തം ഭൂതകാലത്തിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുമാണ് രണ്ട് സിനിമകളും പരിശോധിക്കുന്നത്.

എനിക്ക് The Death of Robin Hood തോന്നുന്നത്, ഭൂതകാലവും ഭാവിയും വർത്തമാനത്തിൽ മുഖാമുഖം വരുന്നതിന്റെ ഒരു രൂപകമായാണ്. മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ഭൂതകാലവും മുന്നോട്ടുപോകാൻ വെമ്പുന്ന ഒരു ഭാവിയും വർത്തമാനത്തിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു.

സിനിമ തുടങ്ങുന്നത് പ്രായമേറിയ റോബിൻ ഹുഡ് കാടിനുള്ളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ട് ജീവിക്കുന്നിടത്താണ്. ലിറ്റിൽ ജോണിനെ സഹായിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെ അയാൾക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുന്നു. അങ്ങനെ അയാൾ ഒരു ആശ്രമത്തിലെത്തുന്നു. അവിടെയുള്ള പ്രിയോറെസിന് അയാൾ ആരാണെന്ന് അറിയില്ല. അവൾ അയാളെ പരിചരിക്കുന്നു. ലിറ്റിൽ ജോണിന്റെ മകളും അവിടെയെത്തുന്നു. റോബിൻ അവളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ, തന്റെ ഭൂതകാലത്തിൽനിന്ന് തനിക്ക് രക്ഷയില്ലെന്ന് റോബിൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരുനാൾ പഴയ പകയും പ്രതികാരവും ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തുമെന്നും അവിടെ കഴിയുന്ന എല്ലാവരുടെയും ജീവൻ അപകടത്തിലാകുമെന്നും അയാൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു.

സിനിമയിലെ പല കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും പലതരത്തിലുള്ള പ്രതീകാത്മക അർത്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകുമെങ്കിലും, പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് കഥാപാത്രങ്ങൾ റോബിൻ ഹുഡ്, ലിറ്റിൽ മാർഗരറ്റ്, പ്രിയോറെസ് സിസ്റ്റർ ബ്രിജിഡ് എന്നിവരാണ്.

സ്വന്തം ഭൂതകാലം തന്നെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന, മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്ന ഒരു ആന്റിഹീറോയാണ് റോബിൻ ഹുഡ്. അക്ഷരാർത്ഥത്തിലും രൂപകാർത്ഥത്തിലും അയാൾ തന്റെ ഭൂതകാലത്തിൽനിന്ന് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. തന്റെ ധീരതയെയും നന്മയെയും പുകഴ്ത്തിപ്പാടുന്ന ഇതിഹാസം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു നുണയാണെന്ന് അയാൾക്കറിയാം.

പ്രിയോറെസ് സ്വയം നിസ്വാർത്ഥയും ദയാലുവുമായ ഒരു കന്യാസ്ത്രീയായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ റോബിൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ, അതിന് പിന്നിൽ മറ്റൊരു മുഖമുണ്ട്. റോബിന്റെ ഭൂതകാലത്തിന്റെ ഇര തന്നെയാണ് അവളും.

ലിറ്റിൽ മാർഗരറ്റാകട്ടെ, കുട്ടിയായിരിക്കുമ്പോഴേ അക്രമത്തിന്റെയും നഷ്ടത്തിന്റെയും ഭാരം ചുമക്കേണ്ടിവന്നവളാണ്. തന്നെ സഹായിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരാൾ റോബിനാണെന്ന് അവൾക്കറിയാം. എന്നാൽ അയാളെ പൂർണമായി വിശ്വസിക്കാൻ അവൾക്ക് ഇപ്പോഴും കഴിയുന്നില്ല.

റോബിൻ ഹുഡ് ഭൂതകാലത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്—അഴുക്കും അക്രമവും ഭയവും നിറഞ്ഞ ഒരു ഭൂതകാലം. ഇതിഹാസങ്ങളും നാടോടിപ്പാട്ടുകളും അയാളെ വീരനായി വാഴ്ത്തുന്നു. എന്നാൽ ആ കഥകളുടെ മറുവശത്ത് അയാളുടെ ഇരകളുണ്ട്. ഒടുവിൽ ഭൂതകാലത്തിന് സ്വന്തം മുഖം തന്നെ നേരിടേണ്ടിവരും. താൻ ചെയ്ത ക്രൂരതകളെ നേരിൽ കാണേണ്ടിവരും.

അതിന്റെ ഇരകൾ കണക്കുതീർക്കാനായി തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ, ഭൂതകാലത്തിന് ഒളിച്ചോടാൻ ഒരിടവും ബാക്കിയുണ്ടാകില്ല. ഒടുവിൽ മരിക്കാനായി അതിന് ആ ഒറ്റപ്പെട്ട ആശ്രമത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിയെത്തേണ്ടിവരുന്നു.

കരുണയുള്ള ഒരു കന്യാസ്ത്രീ നടത്തുന്ന ആ ആശ്രമം വർത്തമാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഭൂതകാലത്തെ സുഖപ്പെടുത്താനും അതിന്റെ ഇരുണ്ട വശങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും വർത്തമാനം ശ്രമിക്കുന്നു. പ്രിയോറെസിനെപ്പോലെ തന്നെ, വർത്തമാനവും സുസ്ഥിരത, ആറ്റമിക് സിദ്ധാന്തം തുടങ്ങിയ വലിയ ആശയങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു.

പക്ഷേ, ഒരിക്കൽ മുറിവേൽപ്പിച്ച ആ ഭൂതകാലം അതിന്റെ എല്ലാ അഴുക്കോടെയും മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, വർത്തമാനത്തിന് ഒരു തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടിവരുന്നു—അതിനെ നശിപ്പിക്കണമോ, അതോ സംരക്ഷിക്കണമോ? അതോടൊപ്പം ഭാവിക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും വേണം.

ലിറ്റിൽ മാർഗരറ്റാണ് ഭാവിയുടെ പ്രതീകം. ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ച് വലിയ അറിവൊന്നുമില്ലെങ്കിലും, അതിനെ അവൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും അതിൽനിന്ന് ഒരു അകലം പാലിക്കുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ച് അവൾക്ക് ആശയക്കുഴപ്പവും ഭയവുമുണ്ട്.

ഭാവിയെ സുരക്ഷിതമാക്കണമെങ്കിൽ വർത്തമാനം പ്രതികാരത്തിന്റെ ഈ ചക്രം തകർക്കണം. അക്രമത്തിന് ഒരു അവസാനം കുറിക്കണം. ഭൂതകാലത്തിലെ തെറ്റുകൾ മറ്റൊരു രൂപത്തിലേക്ക് മാറണം. സഹിക്കാനാവാത്ത ഓർമ്മകൾ ഭാവിക്ക് ഒപ്പം കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുന്ന ലളിതമായ കഥകളായി മാറണം.

The Death of Robin Hood ഒരു പഴയ ഇതിഹാസത്തിന്റെ ഇരുണ്ട പുനരാഖ്യാനം മാത്രമല്ല. ഭൂതകാലവും വർത്തമാനവും ഭാവിയും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണമായ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഫേബിളാണ് അത്. ചരിത്രത്തിൽനിന്നാണ് ഇതിഹാസങ്ങൾ പിറക്കുന്നത്. എന്നാൽ കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ ചരിത്രം കഥകളായും പാട്ടുകളായും ഓർമ്മകളായും മാറുന്നു.

ഒരുപക്ഷേ അതുകൊണ്ടുതന്നെയാകാം, പഴയ കഥകളുടെ അടയാളങ്ങൾ പേറിക്കൊണ്ട് പിറക്കുന്ന പുതിയ കഥകൾ ഒടുവിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒന്നായി മാറുന്നത്.

ട്രിങ്ക: തണുത്തൊരു മധുരസ്മരണ

എല്ലാവരും AI സൃഷ്ടിച്ച ചിത്രങ്ങളിലൂടെ എൺപതുകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ, ഞാനും അറിയാതെ ഓർമ്മകളിലൂടെ ഒരു യാത്ര പോയി. എൺപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ ജനിച്ച എനിക്ക് ആ കാലത്തെ ഓർമ്മകൾക്ക് ഇപ്പോൾ നേരിയ മങ്ങലുണ്ട്. അരികുകൾ തേഞ്ഞുപോയ ചില പഴയ ചിത്രങ്ങൾ പോലെ. അതൊരു മികച്ച കാലമായിരുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. പക്ഷേ, ഇന്നത്തേതിൽ നിന്ന് തീർത്തും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു അത്.

തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറവായിരുന്നതിനാൽ, കിട്ടുന്ന ഓരോ ചെറിയ സന്തോഷത്തിനും വലിയ വിലയുണ്ടായിരുന്നു. പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു അത്താഴം, ഒരു സിനിമ, പുതിയൊരു വസ്ത്രം—ഇവയൊക്കെ അപൂർവമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാകാം, അത്തരം ചെറിയ സന്തോഷങ്ങൾ മനസ്സിൽ ഇത്ര ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞത്.

അന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴാണ്, പെട്ടെന്ന് എന്റെ മനസ്സിലേക്ക് ട്രിങ്ക വന്നത്.

എന്റെ ബാല്യത്തിന് നിറവും മധുരവും നൽകിയിരുന്ന ഒന്നായിരുന്നു ട്രിങ്ക. വർഷങ്ങളായി ഞാൻ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലെന്ന് അപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. ഇന്റർനെറ്റും അതിനെ ഏതാണ്ട് മറന്നുകഴിഞ്ഞതായി തോന്നുന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്ന ഒരു ബ്ലോഗും, നിർമ്മാതാക്കൾ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു കേസിലെ അനുകൂലമായ കോടതി വിധിയും, പഴയ മാസികകളിൽ നിന്നുള്ള അവ്യക്തമായ കുറച്ച് പരസ്യചിത്രങ്ങളും മാത്രമാണ് എനിക്ക് കണ്ടെത്താനായത്. പഴയ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളുടെ വീഡിയോകളൊന്നും YouTube-ലും കിട്ടിയില്ല.

പല രുചികളിൽ ലഭിച്ചിരുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്-ഡ്രിങ്ക് കോൺസൻട്രേറ്റായിരുന്നു ട്രിങ്ക. പൊടിയായും ദ്രാവക കോൺസൻട്രേറ്റായും അത് ലഭിച്ചിരുന്നു; വെള്ളത്തിൽ കലർത്തിയാണ് കുടിച്ചിരുന്നത്. ഓറഞ്ചും മുന്തിരിയും ആയിരുന്നു ഞാൻ വ്യക്തമായി ഓർക്കുന്ന രുചികൾ. പല നിറങ്ങളിലുള്ള അഞ്ചോ ആറോ കുപ്പികൾ ഒരു കടയിൽ നിരന്നിരിക്കുന്നത് ഇന്നും മനസ്സിലുണ്ട്.

ഒരു ടെലിവിഷൻ പരസ്യവും ഓർമ്മയിലുണ്ട്. ഒരു ജിംഗിളുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ വാക്കുകൾ ഇപ്പോൾ ഓർമ്മയില്ല. പക്ഷേ, അവസാനം വരുന്ന “Drinka Trinka”യും, അതിന് പിന്നാലെ എന്തോ താഴെ വീഴുന്ന ശബ്ദവും വളരെ വ്യക്തമായി ഓർക്കുന്നു.

അത് ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു കളിയായിരുന്നു. മാതാപിതാക്കളുടെ ശല്യത്തിന് വകവെക്കാതെ, ഞാനും സഹോദരിയും “Drinka Trinka” എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഓരോ തവണയും കുറച്ച് ട്രിങ്ക നിലത്ത് ഒഴിക്കും. വീട്ടിൽ ട്രിങ്ക എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഞങ്ങൾ ഫ്രിഡ്ജ് വാങ്ങിയതിന് ശേഷം. ഒരിക്കൽ അച്ഛൻ അതിന്റെ എതിരാളിയായ രസ്ന വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതും ഓർമ്മയുണ്ട്. ഞങ്ങൾക്ക് അതത്ര ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. ഒടുവിൽ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും ട്രിങ്കയിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി.

തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഞങ്ങൾ തലശ്ശേരി പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് പൂർവികരുടെ വീടിനടുത്തുള്ള, കുറച്ചുകൂടി വിദൂരമായ ഒരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് താമസം മാറി. അന്ന് ജീവിതത്തിൽ വലിയ മാറ്റമൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു എന്റെ തോന്നൽ. ഇന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോഴാണ് ആ മാറ്റം എത്രത്തോളം അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നത്.

അത് ട്രിങ്കയ്ക്കും പ്രയാസകരമായ ഒരു കാലമായിരുന്നിരിക്കണം. ആ സമയത്ത് അതിന്റെ പരസ്യങ്ങൾ കാണുന്നത് എന്റെ ഓർമ്മയിൽ ഇല്ല.

ഇതിനിടയിൽ ഞങ്ങളുടെ കുടുംബവും ട്രിങ്ക പോലുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്ന് പതുക്കെ അകന്നു. അമിതമായ പഞ്ചസാരയുടെയും കൃത്രിമ ഭക്ഷ്യനിറങ്ങളുടെയും ദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം സമൂഹത്തിൽ വളർന്നുവരികയായിരുന്നു. പുതിയ സ്കൂൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് കുറച്ചുദൂരെയായിരുന്നു. അതോടെയാണ് ഉപ്പിട്ട സോഡയും നാരങ്ങാ സോഡയും പോലുള്ള പാനീയങ്ങളുടെ രുചി പരിചയപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട് സ്കൂൾ കാലം മുഴുവൻ കൃത്രിമമായി മധുരപ്പെടുത്തിയ പാനീയങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഏറെക്കുറെ അകന്നുനിന്നു.

ട്രിങ്ക എപ്പോഴാണ് വിപണിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായതെന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞതേയില്ല. ഇന്ത്യയിൽ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടോളം ജനപ്രിയമായിരുന്ന രസ്നയുടെ വളർച്ച അതിന് ഒരു കാരണമായിരുന്നിരിക്കാമെന്ന് തോന്നുന്നു. രസ്നയുടെ വിപണനത്തിന് വലിയൊരു പങ്ക് വഹിച്ചത് അങ്കിത ഝവേരിയെ അവതരിപ്പിച്ച പ്രശസ്തമായ പരസ്യക്യാമ്പയിനും “I Love You Rasna” എന്ന ജനപ്രിയ ടാഗ്‌ലൈനുമായിരുന്നു. എന്റെ ഓർമ്മയിൽ, ട്രിങ്കയ്ക്ക് രുചിയിൽ മേൽക്കൈയുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ വിപണനം അത്ര ശക്തമായിരുന്നില്ല.

എങ്ങനെയോ, തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ട്രിങ്ക ഇന്ത്യൻ രുചിമുകുളങ്ങളോട് വിടപറഞ്ഞു.

എൺപതുകളുടെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തോടുള്ള താൽപര്യം AI ചിത്രങ്ങളിലൂടെ വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നപ്പോഴാണ്, വർഷങ്ങളായി മറന്നുകിടന്ന ഈ പ്രിയപ്പെട്ട ബ്രാൻഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മയും തിരിച്ചുവന്നത്.

നിങ്ങളുടെ ബാല്യത്തിൽ നിങ്ങളും ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും ഇന്ന് വിപണിയിൽ ഇല്ലാത്ത ഏതെങ്കിലും ബ്രാൻഡുണ്ടോ? അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെക്കാമോ?