Bethlehem Kudumba Unit: ജസ്റ്റിൻ പോകുമ്പോൾ ബൈജു അവിടെത്തന്നെ നിൽക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ലളിതമായി പറഞ്ഞുപോകുന്ന, പ്രേക്ഷകർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ബന്ധപ്പെടാനാകുന്ന കഥയാണ് Bethlehem Kudumba Unit എന്ന സിനിമയെ അടുത്തകാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മലയാളം ഹിറ്റുകളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിയത്. സിനിമയെക്കുറിച്ച് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും ഏറെ ചർച്ചകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സിനിമയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വശം വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച ചില സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റുകളാകട്ടെ, സിനിമയിലെ വിശ്വസനീയമല്ലാത്ത ഘടകങ്ങളിലൊന്നായാണ് അതിനെ വിലയിരുത്തിയത്.

സിനിമയുടെ ക്ലൈമാക്സിൽ ജസ്റ്റിൻ (നിവിൻ പോളി) ആഷ്‌ലിയോട് (മമിത ബൈജു) അവളോടൊപ്പം അയർലൻഡിലേക്ക് പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നുണ്ട്. അതുവരെ നമ്മൾ കണ്ട ജസ്റ്റിനെ വച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ഈ ചോദ്യം അൽപ്പം അപ്രതീക്ഷിതമായി തോന്നാം. സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായ ഒരാളായാണ് അതുവരെ അയാൾ നമുക്ക് മുന്നിൽ വരുന്നത്. ഫലത്തിൽ ബെത്‌ലഹേം കുടുംബത്തിന്റെ താങ്ങായി അയാൾ മാറിയിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ളവരെല്ലാം ആ സ്ഥാനം അംഗീകരിക്കുകയും അയാളെ സ്നേഹിക്കുകയും ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ, എന്തിനാണ് അയാൾ ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അപരിചിതമായൊരു രാജ്യത്തേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിക്കുന്നത്? അയാൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെയൊരു ജീവിതം തെരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് ഈ തീരുമാനവും കുറച്ചുകൂടി വ്യക്തമാകുന്നത്.

ജസ്റ്റിന്റെ ഈ ജീവിതരീതി മറ്റൊരു മലയാള സിനിമയിലെ കഥാപാത്രത്തെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു—Rakshadhikari Baiju Oppuവിലെ ബിജു മേനോൻ അവതരിപ്പിച്ച ബൈജുവിനെ. ചെറിയൊരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായും നാട്ടിലെ കലാ-കായിക ക്ലബ്ബിന്റെ സജീവ സാന്നിധ്യമായും സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായാണ് മധ്യവയസ്കനായ ബൈജുവിനെ സിനിമ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. സുഹൃത്തുക്കളെല്ലാം മെച്ചപ്പെട്ട അവസരങ്ങൾ തേടി നാടുവിടുമ്പോഴും ബൈജു അവിടെത്തന്നെ തുടരുന്നു. ചെറുപ്പക്കാരോടൊപ്പം ക്രിക്കറ്റ് കളിച്ചും നാട്ടിലെ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടും അയാൾ ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നു. സുഹൃത്തുക്കൾ നാട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, ചുറ്റുമുള്ള പ്രശ്നങ്ങളൊന്നും ബാധിക്കാത്ത ബൈജുവിന്റെ ശാന്തമായ ജീവിതത്തോട് അവർക്ക് ഒരുതരം അസൂയ തോന്നുന്നതായും കാണാം.

Bethlehem Kudumba Unitലെ ജസ്റ്റിനിലും ഇതുപോലൊരു ഭാവം കാണാം. പക്ഷേ, പിന്നീട് അയാൾ ആഷ്‌ലിയോടൊപ്പം അയർലൻഡിലേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. സിനിമയിൽ അതുവരെ കണ്ട കാര്യങ്ങളുമായി വലിയ ബന്ധമില്ലാത്ത, പെട്ടെന്ന് എടുത്ത ഒരു തീരുമാനമായി ഇത് തോന്നാം. എന്നാൽ കുറച്ചുകൂടി ശ്രദ്ധിച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ജസ്റ്റിൻ ബൈജുവിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തനാണെന്ന് മനസ്സിലാകും. ബൈജു സ്വാഭാവികമായി അങ്ങനെയുള്ള ഒരാളാണ്. ജസ്റ്റിനാകട്ടെ, തന്റെ ദുരന്തപൂർണമായ ഭൂതകാലമാണ് അയാളെ ഇന്നത്തെ മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റിയത്.

ജീന മരിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവളോടൊപ്പമുള്ള ജസ്റ്റിന്റെ ജീവിതം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ, ഇപ്പോൾ ആഷ്‌ലിയോടൊപ്പം അയാൾ സ്വപ്നം കാണുന്ന ജീവിതത്തിന് സമാനമായ ഒന്നായിരിക്കാം അത്. ജസ്റ്റിൻ ഇപ്പോഴുള്ള ജീവിതത്തിൽ തൃപ്തനായിരുന്നു. എന്നാൽ, ആ ജീവിതം ജീനയുടെ നഷ്ടത്തെ അതിജീവിക്കാനുള്ള അയാളുടെ ഒരു വഴിയുമായിരുന്നു. അവളുടെ കുഴിമാടത്തിൽ അയാൾ പതിവായി പോകുന്നതും ഇതിന്റെ സൂചനയാണ്. ആഷ്‌ലിയുടെ വരവാണ് ആ ജീവിതത്തിൽ ഒരു വിള്ളൽ വീഴ്ത്തുന്നത്. ഇതുവരെ അടച്ചുവെച്ചിരുന്ന ഒരു വാതിൽ തുറന്ന്, ആ നഷ്ടത്തിനപ്പുറത്തേക്കും ഒരു ജീവിതം സാധ്യമാണെന്ന് അവൾ അയാൾക്ക് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. എന്നിട്ടും ജസ്റ്റിന് മടിയുണ്ട്. ആഷ്‌ലിക്ക് അയാളെ ആവശ്യമുള്ള പല സന്ദർഭങ്ങളിലും, സാമ്പത്തികമായി താൻ സഹായിച്ചുപോരുന്ന സഹോദരന്റെ കാര്യങ്ങളിലാണ് അയാൾ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത്.

ഒടുവിൽ, ആഷ്‌ലിയെ അവളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചപ്പോഴും, ജസ്റ്റിൻ ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. തന്റെ ജീവിതവുമായി മുന്നോട്ടുപോകാൻ അയാൾ അവളോട് പറയുന്നു. എന്നാൽ ജസ്റ്റിൻ സ്വയം മുന്നോട്ടുപോകുന്നില്ല. സഹോദരന്റെ വിവാഹച്ചടങ്ങിനിടയിൽ അവർ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ, അവളുടെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ മാറി അവൾ തിരിച്ചുവരാനുള്ള സമയം നൽകുകയായിരുന്നു താനെന്ന് ജസ്റ്റിൻ പറയുന്നു. അവളെ കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ ആ വേദന ഒരിക്കൽക്കൂടി അനുഭവിക്കേണ്ടിവരില്ലെന്ന പ്രതീക്ഷയും അയാൾക്കുണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. ഒടുവിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രയാകാൻ ആഷ്‌ലിക്ക് കഴിയുകയും അവൾ അയാളുടെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, പഴയ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടന്ന് പുതിയൊരു ജീവിതത്തിലേക്ക് നീങ്ങാൻ ജസ്റ്റിനും തയ്യാറാകുന്നു.

ഇതാണ് മനഃശാസ്ത്രപരമായി ജസ്റ്റിനെ ബൈജുവിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിർത്തുന്നത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉപകാരപ്പെടുകയും തനിക്ക് അർത്ഥവത്തായി തോന്നുകയും ചെയ്യുന്ന, അധികം അസ്വസ്ഥതകളില്ലാത്ത ഒരു ജീവിതത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി സന്തുഷ്ടനാണ് ബൈജു. ജസ്റ്റിനാകട്ടെ, തന്റെ വേദനയെ നേരിടാൻ കണ്ടെത്തിയ വഴിയായിരുന്നു കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ആ സ്ഥാനം. അയാൾക്കുപോലും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ആഷ്‌ലി വരുന്നതുവരെ. താൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം കെട്ടിപ്പടുത്ത ആ ജീവിതത്തിനപ്പുറത്തേക്കും മറ്റൊരു ജീവിതം സാധ്യമാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ അവളുടെ വരവ് ജസ്റ്റിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Satantango: കുതിരയീച്ചകളുടെ അവസാനമില്ലാത്ത നൃത്തം

ലാസ്ലോ ക്രാസ്നഹോർകായിക്ക് 2025-ലെ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചപ്പോഴാണ് ഞാൻ ആദ്യമായി Satantango വായിക്കുന്നത്. അന്ന് അതിനെക്കുറിച്ച് എഴുതാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഒരു ചെറിയ ലേഖനത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര സാന്ദ്രവും അതേസമയം അത്രയേറെ മികവുറ്റതുമായ ഒരു നോവലായി അത് എനിക്ക് തോന്നി. എന്നാൽ അടുത്തിടെ വീണ്ടും വായിച്ചപ്പോൾ, ഈ നോവലിൽ എന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി—മനുഷ്യരുടെ പെരുമാറ്റത്തെ യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവുമില്ലാതെ നോക്കിക്കാണുന്ന അതിന്റെ രീതി.

Satantango എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ‘പിശാചിന്റെ നൃത്തം’ എന്നാണ്. ടാംഗോയുടെ ചുവടുകളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നതാണ് നോവലിന്റെ ഘടന. രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായാണ് നോവൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആദ്യഭാഗത്ത് അധ്യായങ്ങൾ ഒന്ന് മുതൽ ആറ് വരെ മുന്നേറുന്നു. ഓരോ അധ്യായവും ദീർഘവും വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞതുമായ വാക്യങ്ങളാൽ തീർന്ന ഒരൊറ്റ ഖണ്ഡികയാണ്. രണ്ടാം ഭാഗത്ത് ഇതേ ക്രമം തിരിച്ചുവരുന്നു—ആറിൽ തുടങ്ങി ഒന്നിൽ അവസാനിക്കുന്നു. നോവൽ അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ഘടന വെറുമൊരു ശൈലീപരമായ കൗതുകമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നത്. കഥയിലും അതിന്റെ പ്രമേയത്തിലും ഉള്ള ആവർത്തനവും ചാക്രികതയും തന്നെയാണ് ഈ ഘടനയിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നത്.

സമയത്തെയും കഥ പറയുന്ന രീതിയെയും കൊണ്ടും ക്രാസ്നഹോർകായ് നമ്മെ വഴിതെറ്റിക്കുന്നുണ്ട്. തുടർച്ചയായ അധ്യായങ്ങളിൽ കഥ ചിലപ്പോൾ അല്പം പിന്നിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കും. എന്നാൽ അത് എപ്പോഴാണെന്ന് എഴുത്തുകാരൻ കൃത്യമായി പറഞ്ഞുതരില്ല. അതുകൊണ്ട് സംഭവങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള തുടർച്ചയെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് ചെറിയൊരു ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകും. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞാണ് കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും തെളിഞ്ഞുവരുന്നത്.

കഥ പറയുന്ന ശബ്ദം ഒരിക്കലും കഥാപാത്രങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നില്ല. ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെയാണ് നമ്മൾ കടന്നുപോകുന്നതെങ്കിൽ, അയാളുടെ ചിന്തകളോടും വികാരങ്ങളോടും വളരെ അടുത്താണ് ആഖ്യാനം. അടുത്ത നിമിഷം ശ്രദ്ധ മറ്റൊരു കഥാപാത്രത്തിലേക്ക് മാറുമ്പോഴും ആ അടുപ്പം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കാര്യങ്ങൾ നേരിട്ട് നമ്മുടെ മുന്നിൽ സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. നോവലിന്റെ ഭാഷയ്ക്ക് ഇത്രയേറെ സാന്ദ്രത വരാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

മറ്റൊരു കാരണം എഴുത്തുകാരൻ നൽകുന്ന വിശദാംശങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മതയാണ്. തീക്ഷ്ണവും ദൃശ്യസമ്പന്നവുമായ ഭാഷയുടെ സഹായത്തോടെ, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ ചിന്തകൾ പോലും അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അവയിൽ ഒന്നുപോലും അനാവശ്യമാണെന്ന് തോന്നില്ല. ഓരോ ചിന്തയും ആ കഥാപാത്രത്തെക്കുറിച്ചും അയാൾ നിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചും കുറച്ചുകൂടി നമ്മെ മനസ്സിലാക്കിക്കുന്നു. ബെല താറിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരം ഏകദേശം ഏഴ് മണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതിൽ അതിശയിക്കാനില്ല.

ഉദാഹരണത്തിന്, ദൂരെനിന്ന് കേൾക്കുന്ന മണിയൊച്ചയെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥാപാത്രത്തിന് തോന്നുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:

«“തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അനുഭവിച്ച ദുരിതങ്ങൾക്കും വിധി തനിക്കുമേൽ ചുമത്തിയ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കുമുള്ള ഒരു പ്രതിഫലമായിരുന്നു ആ മണിയൊച്ചയെന്ന് അയാൾക്ക് തോന്നി. ഇത്രയും കാലം പിടിച്ചുനിന്നതിനുള്ള അർഹമായ പ്രതിഫലവും അതുതന്നെയായിരുന്നു.”»

മറ്റൊരിടത്ത് കുതിരയീച്ചകളുടെ പെരുമാറ്റത്തെ എഴുത്തുകാരൻ ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു:

«“ശരത്കാലത്തെ കുതിരയീച്ചകൾ പൊട്ടിപ്പോയ വിളക്കുകുടിനു ചുറ്റും മൂളിപ്പറന്നു. അതിന്റെ ദുർബലമായ വെളിച്ചത്തിൽ അവ മന്ദമായി എട്ടിന്റെ ആകൃതികൾ വരച്ചു. ഇടയ്ക്കിടെ വൃത്തികെട്ട പോർസലീനിൽ ചെന്നിടിച്ച് താഴേക്ക് തെറിച്ചുവീണെങ്കിലും, ഓരോ തവണയും വീണ്ടും തങ്ങൾ തന്നെ തീർത്ത ആ ആകർഷണവലയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. വിളക്ക് അണയുന്നതുവരെ, ഇടുങ്ങിയ ഒരു വട്ടത്തിനുള്ളിൽ, ആ അവസാനമില്ലാത്ത ചുറ്റിപ്പറക്കൽ തുടർന്നു.”»

നോവലിലെ ഓരോ കഥാപാത്രത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു രൂപകമായി ഈ കുതിരയീച്ചകളുടെ ചുറ്റിപ്പറക്കൽ മാറുന്നു. അവർ ഒരേ തെറ്റുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. യാഥാർഥ്യവുമായി കൂട്ടിയിടിച്ചാലും അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ദിശ മാറുന്നില്ല. സ്വന്തം തെറ്റിദ്ധാരണകളിലും പ്രതീക്ഷകളിലും വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് അവർ അതേ വഴിയിലൂടെ വീണ്ടും നടക്കുന്നു. വ്യക്തമായ സത്യങ്ങളെപ്പോലും കാണാതെ പോകാൻ മനുഷ്യരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആത്മവഞ്ചനയും വിഡ്ഢിത്തവുമാണ് നോവൽ ഇതിലൂടെ പരിശോധിക്കുന്നത്.

തകർന്നുപോയ ഒരു എസ്റ്റേറ്റാണ് നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലം. അവിടെ ഒരു ഡസനോളം ആളുകൾ മാത്രമാണ് അവശേഷിക്കുന്നത്. കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഴിയുമ്പോഴും അവിടെനിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകാൻ അവർ ഭയപ്പെടുന്നു. മരിച്ചുപോയെന്ന് അവർ കരുതിയിരുന്ന Irimias തിരിച്ചെത്തുന്നുവെന്ന വാർത്ത അവർക്കിടയിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനെത്തുന്ന ഒരാളായാണ് അവർ അയാളെ കാണുന്നത്. എന്നാൽ Irimias-ന് മറ്റൊരു ഉദ്ദേശ്യമുണ്ട്—വ്യാജ വാഗ്ദാനങ്ങളിലൂടെ അവരെ വിശ്വസിപ്പിച്ച് സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കായി അവരെ ഉപയോഗിക്കുക.

Satantango കഥാപാത്രങ്ങളോട് യാതൊരു ദയയും കാണിക്കാത്ത ഒരു ക്രൂരമായ നോവലാണ്. അവരുടെ സാഹചര്യങ്ങൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ ഓരോരുത്തരോടും നമുക്ക് സഹതാപം തോന്നാം. എന്നാൽ അവരുടെ അശ്രദ്ധയും എടുത്തുചാട്ടങ്ങളും ആത്മവഞ്ചനയും മറ്റുള്ളവരോടുള്ള കടുത്ത അവഗണനയും കാണുമ്പോൾ, അത്തരമൊരു സഹതാപം തോന്നാനുള്ള അവസരം പോലും എഴുത്തുകാരൻ നമ്മിൽനിന്ന് എടുത്തുകളയുന്നു.

ഇതിന് ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ് Esti. അച്ഛനില്ലാത്ത, രോഗിയായ ഒരു ചെറിയ പെൺകുട്ടിയാണ് അവൾ. വീട്ടിലുള്ളവർ അവളെ അവഗണിക്കുന്നു; സഹോദരൻ അവളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു. അവളുടെ കൈവശമുള്ള തുച്ഛമായ സമ്പാദ്യം പോലും അയാൾ തട്ടിയെടുക്കുന്നു. അവളോട് സഹതാപം തോന്നുക സ്വാഭാവികമാണ്.

എന്നാൽ തന്നിൽ വിശ്വാസമർപ്പിച്ച് കഴിയുന്ന, തീർത്തും നിസ്സഹായമായ ഒരു പൂച്ചക്കുഞ്ഞിനെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിച്ച് കൊല്ലുന്നത് അവളാണ്. നോവലിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ പ്രവൃത്തിയാണത്. പിന്നീട് അവളുടെ ദാരുണമായ മരണത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന ഈ സംഭവം കഥയുടെ വൈകാരിക കേന്ദ്രമായി മാറുന്നു. അതേസമയം, എസ്റ്റേറ്റിലെ മറ്റുള്ളവർ ജീർണിച്ചുപോയ ഒരു ബാറിൽ മദ്യപിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും കഴിയുകയാണ്. തങ്ങൾ ജീവിക്കുന്ന ലോകം തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന യാഥാർഥ്യം അവർക്കൊട്ടും ബാധിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ, നോവലിന്റെ കേന്ദ്രരൂപകമായ നൃത്തം അവിടെ ഒരു പരിഹാസ്യമായ കാഴ്ചയായി മാറുന്നു.

Irimias-നായി ഗ്രാമവാസികൾ ബാറിൽ കാത്തിരിക്കുന്ന രംഗം Samuel Beckett-ന്റെ Waiting for Godot എന്ന നാടകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കും. അവിടെയും കഥാപാത്രങ്ങൾ തങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനെത്തുമെന്ന് കരുതുന്ന Godot-നായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ രണ്ട് കൃതികളിലെയും ഈ കാത്തിരിപ്പിന്റെ സ്വഭാവം ഒന്നല്ല. Beckett-ന്റെ നാടകത്തിൽ അതിന് ദാർശനികവും ആത്മീയവുമായ പല തലങ്ങളുണ്ട്. Satantangoയിൽ, മറിച്ച്, കാത്തിരിപ്പ് മനുഷ്യരുടെ പരുക്കൻ സ്വഭാവത്തിന്റെയും നിസ്സംഗതയുടെയും പ്രകടനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ രംഗത്തിന് ഒരുതരം പരിഹാസത്തിന്റെ ഭാവമുണ്ട്.

നോവലിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഒരു ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിന്റെ സ്വരം കാണാം. എന്നാൽ Esti-യുടെ കഥ അതിനെ വെറുമൊരു ആക്ഷേപഹാസ്യമായി ചുരുക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല. അതേസമയം, അധികാരികളുമായി Irimias നടത്തുന്ന ഇടപെടലുകൾ Kafka-യുടെ The Castle ഓർമിപ്പിക്കുന്നു—അതിലും കൂടുതൽ ഹാസ്യം കലർന്ന ഒരു രൂപത്തിൽ.

നോവലിൽ ഒരു ഡോക്ടറുമുണ്ട്. തന്റെ തൊഴിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സമൂഹത്തെ നിരീക്ഷിക്കുകയും അതിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ. എന്നാൽ അയാൾ ഒരിക്കലും ആ മനുഷ്യരുടെ ഇടയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നില്ല. ജനലിനരികിലിരുന്ന് ചുറ്റുപാടുകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് അയാളുടെ പതിവ്.

എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം അയാൾക്ക് കാണാതെ പോകുന്നു—ഗ്രാമവാസികൾ അവിടെനിന്ന് കൂട്ടത്തോടെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നത്. ഗ്രാമം ഇപ്പോഴും പഴയപടി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നാണ് അയാൾ കരുതുന്നത്.

സമൂഹത്തിൽനിന്ന് അകന്നുനിന്നുകൊണ്ട് അതിനെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ബുദ്ധിജീവികളുടെ പരാജയത്തിന്റെ ഒരു പ്രതീകമായി ഈ കഥാപാത്രത്തെ കാണാം. വളരെ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യങ്ങൾ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ മുന്നിൽ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വലിയ മാറ്റം കാണാതെ പോകുന്നു. വിശദാംശങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, വലിയ ചിത്രം അവർക്ക് നഷ്ടമാകുന്നു.

നോവലിന്റെ അവസാനത്തോടെ ക്രാസ്നഹോർകായ് മറ്റൊരു കൗതുകകരമായ സാധ്യത കൂടി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. നാം ഇതുവരെ വായിച്ചതെല്ലാം ഒരുപക്ഷേ ആ ഡോക്ടറുടെ ഭാവനയിൽനിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതായിരിക്കാം. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, അതുവരെ നാം വായിച്ച കാര്യങ്ങളുടെയെല്ലാം വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യംചെയ്യുന്ന ഒരു മെറ്റാഫിക്ഷണൽ മാനം നോവലിന് ലഭിക്കുന്നു.

ഹംഗറിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലാണ് ഈ നോവൽ എഴുതപ്പെട്ടത്. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സ്വാർത്ഥതയും അത്യാഗ്രഹവും നിസ്സംഗതയും അതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ആ പ്രത്യേക പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന കൃതിയല്ല ഇത്. അധികാരത്തിന്റെ ദുരുപയോഗം, മനുഷ്യന്റെ സ്വാർത്ഥത, മുന്നിലുള്ള യാഥാർഥ്യത്തെ നിരന്തരം തെറ്റായി വായിക്കുന്ന നമ്മുടെ പ്രവണത—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ ഒരു സാർവലൗകികമായ ആക്ഷേപഹാസ്യമായും Satantangoയെ വായിക്കാം.

വിളക്കുകുടിനു ചുറ്റും അർത്ഥമില്ലാത്തതുപോലെ വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്ന കുതിരയീച്ചകളെപ്പോലെ, ക്രാസ്നഹോർകായിയുടെ കഥാപാത്രങ്ങളും അവർ സ്വയം തീർത്ത വഴികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. യാഥാർഥ്യവുമായി ഇടയ്ക്കിടെ കൂട്ടിയിടിച്ചിട്ടും അവർ ദിശ മാറ്റുന്നില്ല.

Satantango മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ ഇരുണ്ടൊരു ചിത്രമാണ്—പ്രത്യേകിച്ച്, സ്വന്തം ആത്മവഞ്ചനയിൽ വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാൻ മനുഷ്യനുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവിന്റെ.